Πολιτιστική και πνευματική κακοποίηση – τι είναι και πώς να την σταματήσουμε

Η πολιτισμική και η πνευματική κακοποίηση συμβαίνουν όταν κάποιος χρησιμοποιεί τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την πνευματικότητα ή τη θρησκεία ενός ατόμου, καθώς και τους πολιτισμικούς δεσμούς ή τις υποχρεώσεις του, με σκοπό να το βλάψει ή να το ελέγξει. Σήμερα θεωρούνται επιπλέον μορφές κακοποίησης των ηλικιωμένων, παράλληλα με τη σωματική, ψυχολογική, οικονομική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και την παραμέληση. Προέκυψαν ως συγκεκριμένα ζητήματα από την έρευνα και τα στοιχεία στα οποία βασίζεται το Εθνικό Πλαίσιο Πρόληψης της Κακοποίησης και της Κακής Μεταχείρισης των Ηλικιωμένων (σ. 97).

Επειδή ο πολιτισμός και η θρησκεία μπορεί να είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με την αίσθηση ταυτότητας ενός ατόμου, αυτές οι μορφές κακοποίησης ενδέχεται να αλληλεπικαλύπτονται στην εμπειρία ενός ηλικιωμένου. Ωστόσο, κάθε μία από αυτές μπορεί να συμβεί και ανεξάρτητα.

Η πολιτισμική και η πνευματική κακοποίηση δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες θρησκείες, πεποιθήσεις, πολιτισμούς ή κοινότητες. Μπορούν να συμβούν σε οποιαδήποτε ομάδα ανθρώπων, αλλά συχνά παρατηρούνται εντός των οικογενειών, σε ιδρύματα φροντίδας ή σε θρησκευτικές κοινότητες.

Παραδείγματα πολιτιστικής ή πνευματικής κακοποίησης ηλικιωμένων

• Η άρνηση της πρόσβασής τους σε πολιτιστικές ή κοινοτικές συγκεντρώσεις και δραστηριότητες

• Η παρεμπόδιση της πρόσβασής τους και της συμμετοχής τους σε θρησκευτικούς ή πνευματικούς χώρους, συγκεντρώσεις ή εκδηλώσεις

• Η γελοιοποίηση των πεποιθήσεών τους, είτε πολιτισμικών είτε πνευματικών

• Η αποξένωση των ανθρώπων από τη Γη, τη φυλή ή την κοινότητα

• Η χρήση θρησκευτικών διδασκαλιών ή κειμένων για να τους πείσουν να παραμείνουν σε μια κακοποιητική σχέση ή για να δικαιολογήσουν κακοποιητικές ή βίαιες πράξεις

• Η άρνηση πρόσβασης σε σημαντικές πληροφορίες στη γλώσσα της επιλογής τους