:quality(75))
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η συναισθηματική ή ψυχολογική κακοποίηση αποτελεί τη συχνότερη μορφή κακοποίησης των ηλικιωμένων.[i] Μια μορφή κακοποίησης που προκαλεί ιδιαίτερη οδύνη είναι όταν τα ενήλικα παιδιά εμποδίζουν την επαφή των δικών τους παιδιών με τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Αυτό αναφέρεται συχνά ως «αποξένωση από τους παππούδες και τις γιαγιάδες». Μερικές φορές, αυτό αποτελεί μέρος της οικονομικής κακοποίησης (π.χ. «πούλα το σπίτι σου και έλα να μείνεις μαζί μας, αλλιώς θα πρέπει να μετακομίσουμε πολύ μακριά και δεν θα μπορείς να βλέπεις συχνά τα παιδιά»).
Αν και δεν γνωρίζουμε πόσο συχνά συμβαίνει αυτό, γνωρίζουμε ότι ο όρος «αποξένωση από τους παππούδες» αποτελεί έναν συχνά χρησιμοποιούμενο όρο αναζήτησης στο Compass και εμφανίζεται σε διαδικτυακές ομάδες υποστήριξης και δράσεις υπεράσπισης. Επομένως, είναι σαφές ότι ο όρος αυτός είναι γνωστός και χρησιμοποιείται.
Ωστόσο, ο όρος «αποξένωση από τους παππούδες και τις γιαγιάδες» είναι προβληματικός. Λόγω της ομοιότητάς του με τον πιο γνωστό όρο «αποξένωση από τους γονείς», φέρει σημαντικό βάρος που ενδέχεται να οδηγήσει σε εδραίωση των προβλημάτων στις σχέσεις, καθώς και να υποβαθμίσει τον πόνο που προκαλείται όταν διακόπτεται η επαφή με τα εγγόνια.
Αυτό το άρθρο της Relationships Australia αναλύει τις ρίζες του «συνδρόμου γονικής αποξένωσης» (PAS) και εξηγεί πώς το PAS, καθώς και ο όρος «γονική αποξένωση» (PA) που αναπτύχθηκε αργότερα, έχουν χρησιμοποιηθεί κλινικά και στο οικογενειακό δίκαιο. Προτείνει επίσης τη χρήση εναλλακτικών όρων που:
να δηλώσουμε σαφώς και να αναγνωρίσουμε τις βλάβες που προκαλούνται από την υπονόμευση ή τη διακοπή των σχέσεων μεταξύ των εγγονών και των παππούδων και γιαγιάδων τους
μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πιο πειστικό τρόπο για να υποστηρίξει τη μεταρρύθμιση της πολιτικής, και
να θέσει τις βάσεις για ασφαλείς και θετικές σχέσεις μεταξύ των γενεών.
Τι είναι το σύνδρομο γονικής αποξένωσης και η γονική αποξένωση;
Ο όρος «σύνδρομο γονικής αποξένωσης» επινοήθηκε αρχικά από τον Αμερικανό ψυχολόγο Ρίτσαρντ Γκάρντνερ τη δεκαετία του 1980.[ii] Ο Gardner ξεκίνησε να διερευνά γιατί οι καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών φαινόταν να αυξάνονται ξαφνικά στις υποθέσεις επιμέλειας παιδιών. Διατύπωσε τη θεωρία ότι (κυρίως) οι μητέρες υπέφεραν από παραληρητικές πεποιθήσεις ότι:
τους οδήγησε να πιστέψουν ότι οι πρώην σύντροφοί τους είχαν κακοποιήσει σεξουαλικά τα παιδιά τους, και
τους οδήγησε να προβάλουν αυτούς τους ισχυρισμούς ως τακτική στο πλαίσιο της δικαστικής διαμάχης.
Αυτά τα επιχειρήματα ήταν ελκυστικά για νομικά συστήματα όπως το αυστραλιανό, τα οποία από καιρό θεωρούσαν ότι οι γυναίκες είναι εκ φύσεως παράλογες, ασταθείς και επιρρεπείς στο να επινοούν κατηγορίες για βία.[iii] Επίσης, συνάδουν με την πεποίθηση ότι η σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων ήταν σπάνια. Κατά συνέπεια, τα επιχειρήματα αυτά υιοθετήθηκαν αμέσως από τους δικηγόρους οικογενειακού δικαίου σε διεθνές επίπεδο.
Με την πάροδο του χρόνου, επιρροή θεσμοί απέρριψαν την ιδέα της ύπαρξης ενός συνδρόμου, και ο όρος «PA» αντικατέστησε τον όρο «PAS».[iv]Μια σειρά ερευνών και μελετών έδειξε ότι η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από μέλη της οικογένειας και άλλες μορφές κακομεταχείρισης παιδιών δεν είναι σπάνιες και ζήτησε να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες των παιδιών για την ασφάλειά τους[v] και να ληφθούν πιο σοβαρά υπόψη.[vi]
Ωστόσο, οι ανησυχίες ότι (κυρίως) οι μητέρες επινόησαν κατηγορίες για κακοποίηση και, με άλλους τρόπους, υπονόμευαν τις σχέσεις μεταξύ των παιδιών και των (κυρίως) πατέρων τους, συνέχισαν να ασκούν μεγάλη επιρροή. Το 2006, αυτές οι ανησυχίες αποτέλεσαν τη βάση για αλλαγές στο αυστραλιανό οικογενειακό δίκαιο, οι οποίες αποσκοπούσαν στην εξουδετέρωση τέτοιων πράξεων υπονόμευσης και στην προώθηση της επαφής ακόμη και μεταξύ βίαιων γονέων και των παιδιών τους.[vii]
Γιατί ο όρος «αποξένωση» δημιουργεί διχασμό και δεν βοηθά;
Η χρήση αυτών των όρων που υποδηλώνουν «αποξένωση» ενδέχεται να αποβεί αντιπαραγωγική, καθώς τόσο το PAS όσο και το PA φέρουν μαζί τους ένα βαρύ ιστορικό. Αυτοί οι όροι:
χρησιμοποιούνται κυρίως από τους πατέρες εναντίον των μητέρων και των παππούδων από τη μητρική πλευρά[viii]
χρησιμοποιούνται για να παρουσιάσουν τις μητέρες ως ψυχικά άρρωστες και ως άτομα που χειραγωγούν τα παιδιά τους, και τα παιδιά ως άτομα που πάσχουν από ψυχική ασθένεια, γεγονός που οδηγεί σε αντίσταση στην επαφή με τον «αποξενωμένο» γονέα (συνήθως τον πατέρα)[ix]
αντανακλούν παλαιότερες θεωρίες που «επιρρίπτουν την ευθύνη στη μητέρα», όπως εκείνη της ψυχρής «σχιζοφρενογόνου» μητέρας που προκαλούσε σχιζοφρένεια και της «μητέρας-ψυγείου» που «προκαλούσε» αυτισμό[x]
θεωρούνται ως:
την εξάλειψη ή τη μείωση της ενδοοικογενειακής και οικογενειακής βίας κατά των μητέρων[xi]
η απόκρυψη, η άρνηση ή η υποβάθμιση της κακομεταχείρισης των παιδιών· ιδίως της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών[xii]
συμβάλλοντας στη μη διερεύνηση καταγγελιών για βία μεταξύ συντρόφων και κακοποίηση παιδιών,[xiii] και
με αποτέλεσμα να εκδίδονται δικαστικές αποφάσεις στις οποίες ο ενδεχόμενος κίνδυνος διακοπής της σχέσης μεταξύ ενός παιδιού και του θύτη του αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη σοβαρότητα από ό,τι τα στοιχεία για σωματική βλάβη[xiv]
αποθαρρύνουν τα θύματα-επιζώντες της ενδοοικογενειακής βίας να καταγγέλλουν την κακοποίηση,[xv]με αποτέλεσμα την έκδοση μη ασφαλών δικαστικών διαταγών[xvi]
χρησιμοποιούνται από άτομα που επιδεικνύουν συμπεριφορές εξαναγκαστικού ελέγχου ως μέρος συστηματικής κακοποίησης,[xvii] και
αποσπά τον χρόνο και την προσοχή που θα έπρεπε να αφιερωθούν στο βέλτιστο συμφέρον των παιδιών[xviii] εστιάζοντας στις διαμάχες μεταξύ ενηλίκων.
Τόσο οι επικριτές όσο και οι υποστηρικτές της γονικής αποξένωσης συμφωνούν ότι ο όρος «γονική αποξένωση» είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενος.[xix]
Η χρήση του όρου «αποξένωση» σε σχέση με τον χωρισμό παππούδων και εγγονών, με σκοπό να προσελκύσει την προσοχή των αρμόδιων φορέων και να αποκαταστήσει τις σχέσεις, είναι πιθανό να αποξενώσει τους πιθανούς υποστηρικτές της προσπάθειας . Μπορεί επίσης να προκαλέσει εχθρικές ή αμυντικές αντιδράσεις από τα ενήλικα παιδιά, τα οποία ενδέχεται να αισθανθούν ότι κατηγορούνται για κακοποίηση ανηλίκων. Οι προσωρινές ρήξεις ενδέχεται να μετατραπούν σε μόνιμες καταστάσεις «αποκοπής επαφής», εις βάρος των εγγονών και των παππούδων.
Προχωρώντας μπροστά
Οι παππούδες και οι γιαγιάδες που έχουν χάσει, παρά τη θέλησή τους, την επαφή με τα εγγόνια τους αξίζουν μέτρα πολιτικής και υπηρεσίες που θα τους βοηθήσουν να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους. Αξίζουν να αναγνωριστεί η απώλεια και ο πόνος τους. Χρειαζόμαστε επίσης μια ρητορική που θα πείσει τις κυβερνήσεις να διατηρήσουν προσβάσιμες και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες, ώστε να βοηθήσουν τους παππούδες και τις γιαγιάδες να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις στις σχέσεις τους.
Η χρήση διχαστικής και αμφιλεγόμενης γλώσσας αποσπά την προσοχή από τη χρόνια υποχρηματοδότηση των υπηρεσιών για την καταπολέμηση της κακοποίησης ηλικιωμένων, καθώς και από την «κλήρωση βάσει ταχυδρομικού κώδικα» που αφήνει πάρα πολλούς παππούδες και γιαγιάδες χωρίς βοήθεια όταν υφίστανται συναισθηματική κακοποίηση (με ή χωρίς οικονομική κακοποίηση). Αποσπά την προσοχή από αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί το κεντρικό μέλημα σε κάθε οικογενειακή διαμάχη: τα δικαιώματα και το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών.
Τι θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αντ’ αυτού; Ο όρος «συναισθηματική κακοποίηση» περιγράφει με σαφήνεια αυτό που ενδέχεται να συμβαίνει όταν ένα ενήλικο παιδί διαταράσσει ή εμποδίζει την ανάπτυξη μιας σχέσης μεταξύ εγγονιού και παππού ή γιαγιάς. Πρόκειται για έναν όρο που είναι ήδη ευρέως γνωστός και αποδεκτός από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους ερευνητές. Θα πρέπει να προτιμάται έναντι αμφιλεγόμενων όρων που προκαλούν σύγχυση και αποσπούν την προσοχή, αντί να προσφέρουν εφαρμόσιμες λύσεις που δίνουν προτεραιότητα στο βέλτιστο συμφέρον των παιδιών.
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο
Εγγραφείτε στο ηλεκτρονικό μας ενημερωτικό δελτίο για να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με το πιο πρόσφατο περιεχόμενο, τους πόρους, τα νέα και τις εκδηλώσεις της Compass - καθοδηγώντας τη δράση για την κακοποίηση των ηλικιωμένων.
Περισσότερες πληροφορίεςΑναφορές
Alsalem, R. (2023). Επιμέλεια, βία κατά των γυναικών και βία κατά των παιδιών: Έκθεση της Ειδικής Εισηγήτριας για τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών. A/HRC/53/36. Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/ahrc5336-custody-violence-against-women-and-violence-against-children
ANROWS (2022) Συμβολή στην έκθεση της SR VAWG σχετικά με τη βία κατά των γυναικών και των παιδιών σε υποθέσεις κράτησης. Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.anrows.org.au/resources/office-of-the-high-commissioner-for-human-rights-ohchr-input-for-the-special-rapporteur-vawg-report-on-violence-against-women-and-children-in-custody-cases/
Carson, R., Dunstan, E., Dunstan, J., & Roopani, D. (2018). Παιδιά και νέοι σε χωρισμένες οικογένειες: Εμπειρίες και ανάγκες σε σχέση με το σύστημα οικογενειακού δικαίου. Μελβούρνη: Αυστραλιανό Ινστιτούτο Οικογενειακών Σπουδών. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://aifs.gov.au/sites/default/files/publication-documents/1806_children_and_young_people_in_separated_families_report_0.pdf
Carson, R., Kaspiew, R., Qu, L., De Maio, J., Rhoades, H., Stevens, E., Horsfall, B., Press, L., & Dimopoulos, G. (2022). Τήρηση και επιβολή των διαταγών γονικής μέριμνας του οικογενειακού δικαίου: Τελική έκθεση (Ερευνητική έκθεση, 20/2022). ANROWS. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://anrows-2019.s3.ap-southeast-2.amazonaws.com/wp-content/uploads/2022/10/23163803/4AP.2-Kaspiew-RR2-Family-Law-Parenting-Orders.pdf
Death, J., Ferguson, C., & Burgess, K. (2019). Γονική αποξένωση, καθοδήγηση και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού: Κατηγορίες για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών στο Οικογενειακό Δικαστήριο της Αυστραλίας. Child Abuse & Neglect, 94, Αριθμός άρθρου 104045. doi: 10.1016/j.chiabu.2019.104045
Dimock, S. (2008). «Οι λογικές γυναίκες στο δίκαιο». Κριτική ανασκόπηση της διεθνούς κοινωνικής και πολιτικής φιλοσοφίας 11(2). https://ssrn.com/abstract=2180060
Gardner R. A. (1985). Πρόσφατες τάσεις στις διαφορές διαζυγίου και επιμέλειας. (Πρακτικό συνεδρίου.) Academy Forum, 29:3–7.
Gardner, R. A. (1998). Συστάσεις για την αντιμετώπιση γονέων που προκαλούν το Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης στα παιδιά τους. Journal of Divorce & Remarriage, 28(3-4):1–23. doi: 10.1300/J087v28n03_01
Gardner, R. A. (1999). Κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση της γονικής προτίμησης σε διαφορές σχετικά με την επιμέλεια των παιδιών. Journal of Divorce & Remarriage, 30(1/2):1–9. doi: 10.1300/J087v30n01_01
Gardner, R. A. (2002). Σύνδρομο γονικής αποξένωσης έναντι γονικής αποξένωσης: ποια διάγνωση πρέπει να χρησιμοποιούν οι αξιολογητές σε διαφορές σχετικά με την επιμέλεια των παιδιών; The American Journal of Family Therapy, 30(2):93–115. doi: 10.1080/019261802753573821.
Gardner, R. A. (2003). Υπάρχουν αντίστοιχα στη διάγνωση του Συνδρόμου Γονικής Αποξένωσης (PAS) στο DSM-IV; The American Journal of Family Therapy, 31(1):1–21. doi: 10.1080/01926180301132
Gardner, R. A. (2004). Σχόλιο στο έργο των Kelly και Johnston «Το αποξενωμένο παιδί: μια αναθεώρηση του Συνδρόμου Γονικής Αποξένωσης». Family Court Review, 42(4):611–621. doi: 10.1111/j.174-1617.2004.tb01327.x
Harman, J. J., & Lorandos, D. (2021). Κατηγορίες για ενδοοικογενειακή βία στο δικαστήριο: Πώς η γονική αποξένωση επηρεάζει τις δικαστικές αποφάσεις. Ψυχολογία, Δημόσια Πολιτική και Δίκαιο, 27(2):184–208. doi: 10.1037/law0000301
Harman, J., Warshak, R. A., Lorandos, D. & Florian, M. J. (2022). Η αναπτυξιακή ψυχολογία και η επιστημονική θέση της γονικής αποξένωσης. Αναπτυξιακή Ψυχολογία, 58(10):1887–1911. doi: 10.1037/dev0001404
Haslam D, Mathews B, Pacella R, Scott JG, Finkelhor D, Higgins DJ, Meinck F, Erskine HE, Thomas HJ, Lawrence D, Malacova E. (2023). Η επικράτηση και οι επιπτώσεις της κακομεταχείρισης παιδιών στην Αυστραλία: Ευρήματα από την Αυστραλιανή Μελέτη για την Κακομεταχείριση Παιδιών: Συνοπτική Έκθεση. Αυστραλιανή Μελέτη για την Κακομεταχείριση Παιδιών, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.acms.au/
Head, K. R. (2026). Όταν η ανάκληση αντικαθιστά την αντίκρουση: Η καταστολή της κριτικής έρευνας σχετικά με την γονική αποξένωση. Frontiers in Research Metrics and Analytics, 11(1807122). doi: 10.3389/frma.2026.1807122
Kaspiew, R., Horsfall, B., Qu, L., Nicholson, J. M., Humphreys, C., Diemer, K., … Dunstan, J. (2017). Ενδοοικογενειακή βία και γονική μέριμνα: Ευρήματα από μεικτή μεθοδολογία σχετικά με τις επιπτώσεις και τις ανάγκες υποστήριξης: Τελική έκθεση (ANROWS Horizons 04/2017). ANROWS. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.anrows.org.au/publication/domestic-and-family-violence-and-parenting-mixed-method-insights-into-impact-and-support-needs-final-report/
Korosi, S. (2026). Αμφισβήτηση των προβλημάτων επικοινωνίας γονέα-παιδιού: Γονική αποξένωση, έμφυλη ενδοοικογενειακή βία και η πολιτική του λόγου σχετικά με τη βλάβη στην οικογένεια μετά τον χωρισμό. UniSC Research Bank. [Journal of Marital and Family Therapy].[LE1] doi: 10.31235/osf.io/cbs54_v1
Mathews, B., Finkelhor, D., Pacella, R., Scott, J. G., Higgins, D. J., Meinck, F., Erskine, H. E., Thomas, H. J., Lawrence, D., Malacova, E., Haslam, D. M., & Collin-Vézina, D. (2024). Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από διαφορετικές κατηγορίες και τύπους δραστών: Επικράτηση και τάσεις από μια εθνική έρευνα στην Αυστραλία. Child Abuse & Neglect, 147, 106562. doi: 10.1016/j.chiabu.2023.106562
McInnes, E. (2014). Η τρέλα στο οικογενειακό δίκαιο: Η ψυχική υγεία των μητέρων στο αυστραλιανό σύστημα οικογενειακού δικαίου. Ψυχιατρική, Ψυχολογία και Δίκαιο, 21(1):78‒91. doi: 10.1080/13218719.2013.774688
Qu, L., Kaspiew, R., Carson, R., Roopani, D., De Maio, J., Harvey, J., Horsfall, B. (2021). Εθνική μελέτη για τη συχνότητα της κακοποίησης ηλικιωμένων: Τελική έκθεση. (Ερευνητική έκθεση). Μελβούρνη: Αυστραλιανό Ινστιτούτο Οικογενειακών Σπουδών. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://aifs.gov.au/sites/default/files/publication-documents/2021_national_elder_abuse_prevalence_study_final_report_0.pdf
Βασιλική Επιτροπή για τη Διαπιστωση της Αντίδρασης των Θεσμικών Φορέων στη Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιών. Τελική Έκθεση. (2017) Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.childabuseroyalcommission.gov.au/final-report
Scutt, J. A. (1992). Η απίστευτη γυναίκα: Ένας επαναλαμβανόμενος χαρακτήρας στο ποινικό δίκαιο. Διεθνές Φόρουμ Γυναικείων Σπουδών, (15)4 . Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/027753959290079B?via%3Dihub
Sterwald C, Baker J. (2019). «Frosted Intellectuals: Πώς ο Δρ. Leo Kanner διαμόρφωσε την εικόνα της οικογένειας με παιδί με αυτισμό». Προοπτικές στη Βιολογία και την Ιατρική, 62(4):690–709. doi: 10.1353/pbm.2019.0040. PMID: 31761801.
Tuerkheimer, D. (2017) «Incredible Women: Sexual Violence and the Credibility Discount». University of Pennsylvania Law Review, 166(1):1‒58. Διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.jstor.org/stable/45154929
[i] Qu κ.ά., 2021.
[ii] Βλ., π.χ., Gardner, 1985, 1998, 1999, 2002, 2003 και 2004.
[iii] Αυτές οι παραδοχές χρονολογούνται από τον 17ο αιώνα και έχουν επιβιώσει μέχρι τον 21ο αιώνα: βλ., π.χ., Dimock, 2008· Scutt, 1992.
[iv] Ο Head (2026) επισημαίνει ότι «η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, το Εθνικό Συμβούλιο Δικαστών Δικαστηρίων Ανηλίκων και Οικογενειακών Υποθέσεων, καθώς και η Αμερικανική Επαγγελματική Εταιρεία για την Κακοποίηση Παιδιών έχουν είτε απορρίψει είτε προειδοποιήσει για τους κινδύνους της χρήσης του». Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία έχει επανειλημμένα αρνηθεί να συμπεριλάβει το PAS στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5). Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι δεν διαθέτει επαρκή σώμα εμπειρικών στοιχείων που έχουν αξιολογηθεί από ομότιμους, ώστε να ταξινομηθεί ως ξεχωριστό ιατρικό ή ψυχολογικό σύνδρομο: βλ., π.χ., Alsalem, 2023.
[v] Σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της Αυστραλίας βάσει της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ιδίως του άρθρου 12.
[vi] Βλ., π.χ., την Τελική Έκθεση της Βασιλικής Επιτροπής για την Αντιμετώπιση της Σεξουαλικής Κακοποίησης Παιδιών από Θεσμικούς Φορείς, 2017· τη Μελέτη για την Κακομεταχείριση Παιδιών στην Αυστραλία: Haslem κ.ά., 2023· Matthews κ.ά., 2024. Βλ. επίσης Carson κ.ά., 2018.
[vii] Παρόμοιοι νόμοι έχουν θεσπιστεί σε μια σειρά άλλων χωρών: βλ., π.χ., Alsalem, 2023, παράγραφος 51. Στην Αυστραλία, ωστόσο, το Αυστραλιανό Κοινοβούλιο τροποποίησε το 1975 Νόμο περί Οικογενειακού Δικαίου το 2024, με αποτέλεσμα οι δικαστές να υποχρεούνται πλέον να δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια των παιδιών και να μην θεωρούν δεδομένο ότι η επαφή με έναν γονέα —συμπεριλαμβανομένου ενός γονέα που ασκεί κακοποίηση— εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον των παιδιών.
[viii] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023· Death κ.ά., 2019.
[ix] Βλ., π.χ., Death κ.ά., 2019· McInnes, 2014.
[x] Sterwald & Baker, 2019.
[xi] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023.
[xii] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023.
[xiii] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023· McInnes, 2013.
[xiv] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023· Death κ.ά., 2019· McInnes κ.ά., 2014.
[xv] Βλ., π.χ., ANROWS, 2022.
[xvi] Βλ., π.χ., Kaspiew κ.ά., 2017· Carson κ.ά., 2022.
[xvii] Βλ., π.χ., Alsalem, 2023· ANROWS, 2022
[xviii] Όπως προβλέπεται, για παράδειγμα, στον Νόμο περί Οικογενειακού Δικαίου και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
[xix] Για τους υποστηρικτές της PA, βλ., π.χ., Harman et al., 2022· Head, 2026· Korosi, 2026. Για τους επικριτές της PA, βλ., π.χ., Alsalem, 2023.
Σχετικά με τον συγγραφέα
:quality(75))
Σχέσεις Αυστραλία
Σχέσεις Αυστραλία
Η οργάνωση Relationships Australia προωθεί τη σημασία των σχέσεων που βασίζονται στον σεβασμό και για τα δύο...
Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Παρακαλούμε επισκεφθείτε τους όρους χρήσης για οδηγίες σχετικά με τον τρόπο συμμετοχής στην κοινότητά μας.