Η λεπτή γραμμή: χρήσιμη ή επιβλαβής φροντίδα για τους ηλικιωμένους

Εισαγωγή

Οι οικογένειες, οι φίλοι και οι επαγγελματικές υπηρεσίες φροντίδας προσπαθούν γενικά να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες ενός ηλικιωμένου ατόμου με κάθε δυνατό τρόπο και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής του. Ωστόσο, ακόμη και με τις καλύτερες προθέσεις, είναι δυνατόν να προκαλέσουν ζημιά.

Πώς μπορεί η χρήσιμη φροντίδα να είναι επιβλαβής; Η λεπτή γραμμή είναι αν η παρεχόμενη φροντίδα είναι αυτό που επιθυμεί ο αποδέκτης. Εάν, ως φροντιστές, υποθέσουμε ότι γνωρίζουμε τι είναι καλύτερο για τον ηλικιωμένο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι αποφάσεις μας να μην ευθυγραμμίζονται με αυτό που θέλει και του αρέσει.

Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσαμε να προκαλέσουμε ακούσια επιζήμιες επιπτώσεις στον ηλικιωμένο - από ενόχληση ή δυσφορία μέχρι ακραία πίεση. Αντί να είναι χρήσιμες, οι καλοπροαίρετες ενέργειές μας θα μπορούσαν ακόμη και να συνιστούν κακοποίηση ηλικιωμένων.

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα καλοπροαίρετης φροντίδας που έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Η ιστορία της ΓΓ: υπερπροστατευτικά ενήλικα παιδιά

Η SG και ο σύζυγός της έχουν τέσσερα ενήλικα παιδιά. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, και τα τέσσερα επικοινωνούσαν με τους γονείς τους πολλές φορές κάθε μέρα για να τους ελέγξουν, κάτι που η SG βρήκε απογοητευτικό και περιοριστικό. Όταν η SG πήγε σε ένα κατάστημα για να παραλάβει μια ηλεκτρονική παραγγελία από το παράθυρο του αυτοκινήτου, προκάλεσε "οικογενειακή έκρηξη" επειδή είχε φύγει από το σπίτι.

Τα παιδιά παρακινήθηκαν από την κάλυψη των μέσων ενημέρωσης για τους πολύ πραγματικούς κινδύνους που παρουσίαζε το COVID-19 για τους ηλικιωμένους, αλλά οι καλοπροαίρετες ενέργειές τους προκάλεσαν στην ίδια και τον σύζυγό της πολύ άγχος, πέρα από τις δοκιμασίες και τις προκλήσεις του κλειδώματος.

Η ιστορία της Anne*: ένα απλό βήμα ευγένειας

Οι φροντιστές στο γηροκομείο της 79χρονης Anne ήταν αφοσιωμένοι στους πελάτες τους. Ωστόσο, κάθε φορά που ένας φροντιστής έμπαινε στο δωμάτιο της Anne, εκείνη κοιτούσε αλλού και δεν τους αναγνώριζε. Οι φροντιστές δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της και ανησυχούσαν για την ευημερία της.

Όταν ένας από τους φροντιστές, ο Peter, κατάφερε τελικά να πείσει την Anne να του μιλήσει, έμαθε ότι η Anne απλά δεν ήθελε να μπαίνει κάποιος στο δωμάτιό της χωρίς να χτυπάει - το θεωρούσε απίστευτα αγενές. Μετά από αυτό, ο Peter και οι άλλοι φροντιστές φρόντισαν να χτυπούν πάντα πριν μπουν στα δωμάτια των πελατών τους.

Η Anne αισθάνθηκε ότι τη σέβονταν και την άκουγαν και ανταποκρίθηκε καλύτερα στις επισκέψεις τους. Με τη σειρά τους, μπορούσαν να τη φροντίσουν καλύτερα.

Πώς μπορούν οι φροντιστές να γνωρίζουν αν αυτό που κάνουν είναι χρήσιμο και όχι επιβλαβές; Ακολουθούν δύο βασικά βήματα:

• να αντιμετωπίζει τον ηλικιωμένο ως άτομο, ώστε η φροντίδα να είναι "ανθρωποκεντρική".

• να κατανοούμε τα δικαιώματα των ηλικιωμένων και να τα σεβόμαστε στον τρόπο που παρέχουμε φροντίδα.

Αντιμετωπίστε τον ηλικιωμένο ως άτομο

Μπορεί να είναι εύκολο για τους άλλους να γενικεύουν για τους ηλικιωμένους, ειδικά για εκείνους που βιώνουν κάποιο βαθμό γνωστικής έκπτωσης. Η θεώρηση των ηλικιωμένων ως μια ομοιογενή ομάδα είναι ηλικιοκρατία και μπορεί να οδηγήσει τους φροντιστές να ενεργούν με μια προσέγγιση "ένα μέγεθος ταιριάζει σε όλους".

Όμως, οι ηλικιωμένοι είναι άτομα με τις δικές τους ιδιαίτερες ανάγκες και προτιμήσεις, ανεξάρτητα από την ηλικία τους, την υγεία τους ή τον τόπο διαμονής τους. Κάθε ηλικιωμένο άτομο έχει το δικό του υπόβαθρο, τις εμπειρίες και την ιστορία του, τα οποία διαμορφώνουν τις προτιμήσεις, τις αντιπάθειες, τις αντιδράσεις και τις ελπίδες του.

Προσέγγιση της φροντίδας με επίκεντρο τον άνθρωπο

Η "ανθρωποκεντρική" προσέγγιση της φροντίδας αντιμετωπίζει και σέβεται κάθε ηλικιωμένο άτομο ως άτομο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μάθουμε τι είναι σημαντικό για το άτομο, ώστε η παρεχόμενη φροντίδα να ευθυγραμμιστεί με αυτές τις προτιμήσεις. Οι φροντιστές πρέπει απλώς να συμβουλευτούν το ηλικιωμένο άτομο για το τι προτιμά και να ακούσουν την απάντησή του.

Αποφύγετε τη γενίκευση της συμπεριφοράς ενός ατόμου

Οι φροντιστές μπορεί μερικές φορές να απορρίπτουν τη συμπεριφορά ενός ηλικιωμένου ατόμου ως "προκλητική", χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους ότι μπορεί να κρύβονται πίσω από αυτή κάθε είδους ιστορικοί ή ψυχοκοινωνικοί λόγοι. Για παράδειγμα, αυτό που μπορεί να μας φαίνεται σαν μια ασήμαντη αλλαγή, όπως η μετακόμιση σε ίδρυμα ή η ανακάλυψη ενός νέου ατόμου στην ομάδα κατ' οίκον φροντίδας, μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντικό για το άτομο που βιώνει την αλλαγή.

Αντί να απορρίπτουμε τη συμπεριφορά ως "προκλητική", θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το παρελθόν, τις προτιμήσεις και τις αξίες του ατόμου για να κατανοήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει. Αυτό θα μας επιτρέψει να προσαρμόσουμε την προσέγγιση της φροντίδας μας και να ανταποκριθούμε στις ιδιαίτερες ανάγκες του.

Η ιστορία της Rosie*: ο "απαιτητικός" πελάτης

Μια πελάτισσα του ιδρύματος, η Rosie*, περιγράφηκε στο σχέδιο φροντίδας της ως "δύσκολη" και "απαιτητική" επειδή αρνιόταν το φαγητό που της προσφερόταν και φαινόταν να έχει συνεχείς απαιτήσεις από το προσωπικό. Αυτό δυσκόλευε τη Rosie να λάβει τη φροντίδα που χρειαζόταν. Ωστόσο, ο πραγματικός λόγος για τον οποίο αρνιόταν να φάει ήταν ότι είχε σύγχυση σχετικά με τον χρόνο και τον τόπο, ενώ οι προσπάθειές της να επικοινωνήσει ήταν αναποτελεσματικές λόγω των προβλημάτων ψυχικής υγείας. Η θεώρηση της συμπεριφοράς της Rosie ως "δύσκολη και απαιτητική" την άφηνε ευάλωτη.

Χρήση των σχεδίων φροντίδας αποτελεσματικά

Οι επαγγελματικές υπηρεσίες χρησιμοποιούν τα σχέδια φροντίδας για να καταγράφουν και να καθοδηγούν την παροχή φροντίδας ενός ατόμου. Εάν το σχέδιο είναι ακριβές, ολοκληρωμένο και ενημερώνεται καθώς αλλάζουν οι ανάγκες του ατόμου, έχει μεγάλες δυνατότητες να προστατεύσει τα δικαιώματα ενός ηλικιωμένου και να διασφαλίσει ότι θα λαμβάνει φροντίδα με τον τρόπο που επιθυμεί.

Ωστόσο, εάν δεν είναι, το σχέδιο φροντίδας μπορεί να καταλήξει να προκαλέσει βλάβη στο ηλικιωμένο άτομο και να του στερήσει τα δικαιώματά του.

Η ιστορία της Αλίκης*: το σχέδιο φροντίδας οδηγεί σε προβλήματα

Η Alice έχασε τη χρήση των ποδιών της μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και μετακόμισε σε ίδρυμα φροντίδας μετά από έξι μήνες αποκατάστασης. Το εγκεφαλικό επεισόδιο δεν επηρέασε τη γνωστική της ικανότητα, αλλά η Alice δεν συμβουλεύτηκε κατά τη διάρκεια της ολοκλήρωσης του σχεδίου φροντίδας της.

Η Alice αισθάνθηκε αδιαθεσία δύο φορές μετά τη λήψη των φαρμάκων της και μετά το δεύτερο περιστατικό ζήτησε να δει το σχέδιο φροντίδας της. Βρήκε ένα λάθος στις λεπτομέρειες του προγράμματος φαρμακευτικής αγωγής της στο σχέδιο. Η Alice διόρθωσε το λάθος και δεν αντιμετώπισε περαιτέρω προβλήματα με τη φαρμακευτική της αγωγή.

Κατανοούν και σέβονται τα δικαιώματα των ηλικιωμένων.

Τα δικαιώματα που απολαμβάνει ο καθένας καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του δεν αλλάζουν ούτε μειώνονται καθώς μεγαλώνουμε ή όταν η υγεία μας φθίνει. Εξετάζοντας την παροχή φροντίδας από την άποψη των δικαιωμάτων μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι δεν προκαλούμε βλάβη ή αγωνία σε ένα ηλικιωμένο άτομο.

Για παράδειγμα, κάθε ηλικιωμένος εξακολουθεί να έχει το δικαίωμα να λαμβάνει τις δικές του αποφάσεις, ακόμη και αν δεν συμφωνούμε με τον τρόπο που τις λαμβάνει. Έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν τι έχουν ή τι κάνουν, ποιον επιθυμούν να βλέπουν και τι φροντίδα λαμβάνουν. Αν λοιπόν παρέχουμε φροντίδα με τον τρόπο που νομίζουμε ότι πρέπει να είναι και δεν συμβουλευόμαστε το ηλικιωμένο άτομο σχετικά, του στερούμε τα δικαιώματά του.

Εάν τα δικαιώματα δεν γίνονται σεβαστά

Τι συμβαίνει αν δεν σεβόμαστε τα δικαιώματα ενός ηλικιωμένου ατόμου; Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ότι καταλήγουμε να περιορίζουμε την προσωπική τους ελευθερία, να τους προκαλούμε δυσφορία ή αγωνία ή ακόμη και να διαπράττουμε κακοποίηση ηλικιωμένων παραβλέποντας τις ανάγκες τους. Η χρήσιμη φροντίδα που έχει σκοπό να τους προσφέρει άνεση και ευχαρίστηση μπορεί να γίνει αντίθετα επιβλαβής.

Η ιστορία του Ρόμπερτ*: πόσο συχνά πρέπει να κάνετε ντους

Ο 90χρονος Ρόμπερτ αισθάνεται το κρύο, γι' αυτό προτιμά να κάνει ντους κάθε μέρα, αντί για κάθε μέρα, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ωστόσο, ο νέος εργαζόμενος στην κατ' οίκον φροντίδα του είχε λάβει οδηγίες ότι το καθημερινό ντους είναι σημαντικό. Το πρώτο πρωινό που συναντήθηκαν, ο Robert είπε στον φροντιστή του ότι επιθυμεί να κάνει ντους τη Δευτέρα, την Τετάρτη και την Παρασκευή, και ο φροντιστής απάντησε ότι τα ενήλικα παιδιά του είπαν ότι έπρεπε να κάνει ντους καθημερινά. Ο Ρόμπερτ ένιωσε ότι του συμπεριφέρονταν σαν παιδί και αρνήθηκε να κάνει ντους κάθε μέρα.

Ο επόπτης του φροντιστή πραγματοποίησε επίσκεψη στο σπίτι και διαμεσολάβησε μεταξύ όλων των εμπλεκομένων. Η οικογένεια του Robert και ο φροντιστής του μπόρεσαν να καταλάβουν ότι ο ίδιος είχε το δικαίωμα να αποφασίζει για τη φροντίδα που ήθελε. Όλοι κατέληξαν σε συμφωνία ότι θα έκανε ντους εναλλάξ, αλλά θα άλλαζε τα ρούχα του καθημερινά. Ο Ρόμπερτ αισθάνθηκε ότι τον άκουγαν και τον σέβονταν.

Σεβαστείτε το χώρο και τη θέση του ηλικιωμένου ατόμου

Οι ηλικιωμένοι είναι άτομα με δικαίωμα στο σεβασμό και την ευγένεια, και αυτό επεκτείνεται στο σπίτι και τον ιδιωτικό τους χώρο. Έχουν το δικαίωμα να έχουν τα πράγματα διαμορφωμένα όπως τους αρέσει. Μπορεί να είναι βαθιά προσκολλημένοι στα υπάρχοντά τους ή να αισθάνονται ασφαλείς γνωρίζοντας ακριβώς πού βρίσκονται τα πράγματα.

Το καλοπροαίρετο συμμάζεμα του σπιτιού ή του δωματίου τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους μπορεί να είναι επιζήμιο. Θα μπορούσε να προκαλέσει σύγχυση και ακόμη και να τους θέσει σε κίνδυνο να σκοντάψουν ή να πέσουν. Ως φροντιστές, θα πρέπει να ρωτάμε πριν προβούμε σε οποιαδήποτε αναδιάταξη ή τακτοποίηση. Αν συμφωνούν, θα πρέπει να τους εμπλέξουμε στον τρόπο που θα γίνει και να τους αφήσουμε να μας πουν τι θέλουν.

Η ιστορία του John*: οι εφημερίδες του και ο τακτοποιημένος φίλος

Ο Τζον, 82 ετών, λάτρευε να διαβάζει εφημερίδες, ακόμη και παλαιότερες εκδόσεις. Είχε μια στοίβα στο κομοδίνο του σπιτιού του, τακτοποιημένες ώστε να μην πέφτουν και να μην τον σκοντάφτουν ή να μην τον εμποδίζουν να πέσει στο κρεβάτι.

Μια μέρα ο φίλος του αφαίρεσε τις εφημερίδες χωρίς να ρωτήσει τον John. Νόμιζε ότι βοηθούσε κάνοντας το κομοδίνο τακτοποιημένο και διαθέσιμο για άλλα αντικείμενα. Αντί να νιώσει ότι τον φροντίζουν, ο John ένιωσε να τον αγνοούν και να θυμώνει. Επίσης, δεν μπορούσε πλέον να βρει τα άρθρα που ήθελε, οπότε η απόλαυση του διαβάσματος διακόπηκε και το εγκατέλειψε.

*Τα ονόματα άλλαξαν για την προστασία της ιδιωτικής ζωής

---

Σχετικά με τον συγγραφέα

Πυξίδα

Πυξίδα

Το Compass είναι ένας εθνικός ιστότοπος που δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τους ηλικιωμένους Αυστραλούς να πλοηγηθούν στο περίπλοκο...

Προβολή προφίλ