Η Αστυνομία του Κουίνσλαντ και η κακοποίηση ηλικιωμένων

Ο ανώτερος αξιωματικός που είναι υπεύθυνος για την αντιμετώπιση της κακοποίησης ηλικιωμένων από την Αστυνομική Υπηρεσία του Κουίνσλαντ (QPS) αναφέρει ότι συχνά υπάρχει «σύνδεσμος μεταξύ της ενδοοικογενειακής βίας και της κακοποίησης ηλικιωμένων». Σύμφωνα με τη νομοθεσία της πολιτείας, πρόσθεσε, η αστυνομία υποχρεούται να διερευνά τις καταγγελίες, ενώ διαθέτει εξουσίες για την προστασία ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο ή υφίστανται κακοποίηση ηλικιωμένων.

Ο επιθεωρητής Μπέρνι Κουίνλαν, υπεύθυνος της Ομάδας για τα Ευάλωτα Άτομα της Αστυνομίας του Κουίνσλαντ (QPS), εξήγησε: «Εάν υπάρχει σχέση μεταξύ γονέων και παιδιού (ή ενήλικου παιδιού) και παρατηρούνται περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, μπορούμε πράγματι να υποβάλουμε αίτηση για έκδοση προστατευτικής διαταγής βάσει της νομοθεσίας μας».

Η νομοθεσία του κράτους ρυθμίζει την κακοποίηση ηλικιωμένων

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν δήλωσε στο Compass ότι ο Νόμος για την Προστασία από την Ενδοοικογενειακή Βία του 2008 (Νόμος DFVP) απαγορεύει διάφορους τύπους συμπεριφοράς.

«Δεν περιορίζεται μόνο στη σωματική κακοποίηση. Περιλαμβάνει επίσης συμπεριφορές ελέγχου, δηλαδή εκφοβισμό και παρενόχληση που μπορεί να συμβούν μεταξύ των ανθρώπων.»

«Επομένως, εάν αυτές οι συμπεριφορές πληρούν τον ορισμό της ενδοοικογενειακής βίας, η αστυνομία μπορεί να υποβάλει αίτηση εκ μέρους του ατόμου, ανεξάρτητα από το αν αυτό συναινεί ή όχι. Εναλλακτικά, η αίτηση μπορεί να υποβληθεί από το ίδιο το άτομο μέσω της λεγόμενης «ιδιωτικής αίτησης στο δικαστήριο», η οποία υποβάλλεται σε ειρηνοδίκη, και μπορεί να εκδοθεί προστατευτική διαταγή.»

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν είπε ότι η προστατευτική εντολή είναι μια αστική διαταγή. «Στην ουσία, τους [τον δράστη] διατάσσουν να μην επιδίδονται σε συγκεκριμένες συμπεριφορές, ώστε να σταματήσει η καταπιεστική ή ελεγκτική συμπεριφορά ή η οικονομική κακοποίηση».

«Πρόκειται για αστική διαταγή, οπότε βάσει αυτής πρέπει να συμπεριφέρεστε σωστά απέναντι στον άλλο, πράγμα που σημαίνει να μην διαπράττετε ενδοοικογενειακή βία. Αν όμως παραβιαστεί η διαταγή αυτή, τότε μετατρέπεται σε ποινικό αδίκημα.»

Ο εξαναγκαστικός έλεγχος αποτελεί ποινικό αδίκημα στο Κουίνσλαντ, σύμφωνα με τους νόμους που τέθηκαν σε ισχύ τον Μάιο του 2025. Το αδίκημα επισύρει ποινή φυλάκισης έως 14 ετών.

Είναι παράνομο ένας ενήλικας να επιδεικνύει καταχρηστική συμπεριφορά έναντι του τρέχοντος ή πρώην συντρόφου του, ενός μέλους της οικογένειάς του ή ενός άτυπου (μη αμειβόμενου) φροντιστή, με σκοπό να τον ελέγξει ή να τον εξαναγκάσει.

—Κυβέρνηση του Κουίνσλαντ Νόμοι περί καταναγκαστικού ελέγχου ιστοσελίδα

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακοποίησης ηλικιωμένων, ο ορισμός της «σχετικής σχέσης» που παρέχει ο νόμος DFVP περιλαμβάνει μια στενή προσωπική σχέση, μια οικογενειακή σχέση και μια σχέση άτυπης φροντίδας.

Επικοινωνήστε μαζί μας, ζητήστε βοήθεια

«Το βασικό μας μήνυμα είναι: μην φοβάστε να καλέσετε την αστυνομία, γιατί αυτή η συμπεριφορά είναι απαράδεκτη», δήλωσε ο επιθεωρητής Κουίνλαν.

«Σε αρκετά αστυνομικά τμήματα υπάρχουν πλέον κοινωνικοί λειτουργοί που προέρχονται από υπηρεσίες υποστήριξης θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Έτσι, σε κάθε αστυνομικό τμήμα βρίσκεται πλέον ένας κοινωνικός λειτουργός από μια υπηρεσία ενδοοικογενειακής βίας, ο οποίος μπορεί να προσφέρει βοήθεια από την πρώτη στιγμή, μιλώντας στους ανθρώπους και υποστηρίζοντάς τους.»

«Μην φοβάστε να ζητήσετε βοήθεια, γιατί υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια», πρόσθεσε ο επιθεωρητής Κουίνλαν. «Αν δεν είναι από την αστυνομία, υπάρχει η γραμμή βοήθειας για την κακοποίηση ηλικιωμένων, στην οποία μπορείτε να απευθυνθείτε. Υπάρχουν δίκτυα υποστήριξης σε ολόκληρη την πολιτεία για άτομα που υποφέρουν στα χέρια ενός θύτη, και όλοι στην κοινότητα – συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων Αυστραλών – έχουν το δικαίωμα να είναι ασφαλείς και να αισθάνονται ασφαλείς.»

«Οι πολίτες πρέπει να αισθάνονται σίγουροι ότι μπορούν να απευθύνονται στην αστυνομία και να γνωρίζουν ότι τα ζητήματά τους θα αντιμετωπιστούν με σοβαρότητα, θα παρακολουθηθούν και θα διερευνηθούν.»

Εκπαίδευση της αστυνομίας σχετικά με την κακοποίηση ηλικιωμένων

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν ανέφερε ότι οι νεοσύλλεκτοι λαμβάνουν εκπαίδευση σχετικά με την κακοποίηση ηλικιωμένων στην Ακαδημία της Αστυνομίας του Κουίνσλαν (QPS) καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της εκπαίδευσής τους. Η QPS έχει επίσης ενισχύσει τους πόρους που διαθέτει στους αστυνομικούς «με σκοπό να βελτιώσει την κατανόηση του φαινομένου της κακοποίησης ηλικιωμένων και να τους καθοδηγήσει κατά τη διάρκεια της διαδικασίας έρευνας». Τα μαθήματα για στελέχη και ειδικευμένους αστυνομικούς «εξετάζουν σε βάθος το θέμα της κακοποίησης ηλικιωμένων, ιδίως τις λεπτές αποχρώσεις των ερευνών, την πολυπλοκότητα του ζητήματος και τις υπηρεσίες υποστήριξης που παρέχονται στην κοινότητα».

«Η κακοποίηση ηλικιωμένων και η ενδοοικογενειακή βία αποτελούν μορφές ενδοοικογενειακής βίας, και ως αστυνομικός, αυτό αποτελεί πλέον βασικό μέρος των καθηκόντων και των παρεμβάσεων της αστυνομίας στην κοινότητα. Επομένως, καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της εκπαίδευσής μας και της προετοιμασίας των ανθρώπων που θα βγουν στο δρόμο.»

Πώς μπορεί να εκδηλώνεται η κακοποίηση ηλικιωμένων

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν χαρακτήρισε ορισμένες από τις υποθέσεις που έχει χειριστεί ως «πραγματικά αρκετά συγκλονιστικές και ανησυχητικές».

«Έχω δει θλιβερές περιπτώσεις όπου ηλικιωμένοι έχουν περιοριστεί, έχουν υποστεί χειραγώγηση. Έχουν υποστεί ψυχολογική κακοποίηση. Έχουν σημειωθεί σημαντικές οικονομικές απάτες. Και πάλι, όλα καταλήγουν στην έννοια της εξουσίας και του ελέγχου, της εξουσίας που ασκεί το ένα άτομο πάνω στο άλλο μέσα σε μια σχέση.»

«Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την κατάσταση», δήλωσε ο επιθεωρητής Κουίνλαν στο Compass. «Έχουμε δει μέλη της οικογένειας να επιστρέφουν στο οικογενειακό σπίτι και στη συνέχεια να εκμεταλλεύονται το άτομο που ζούσε εκεί για πολλά χρόνια, να καταλαμβάνουν το σπίτι και να το αντιμετωπίζουν σαν δικό τους. Η κακοποίηση μπορεί να πάρει πολλές μορφές.»

«Αν υπάρχουν ιατρικά προβλήματα που απαιτούν θεραπεία, μπορεί να τους αρνηθεί αυτή η θεραπεία, ή μπορεί να τους αρνηθεί η χορήγηση φαρμάκων, ή μπορεί να τους απαγορευτεί να βλέπουν τα εγγόνια τους, με τα οποία έχουν αναπτύξει σχέσεις.»

Α κρατικής κοινοβουλευτικής επιτροπής σχετικά με την κακοποίηση ηλικιωμένων στο Κουίνσλαντ το 2025. Στην κατάθεσή της στην έρευνα, η QPS ανέφερε ότι «οι πιο ευρέως αναγνωρισμένες μορφές κακοποίησης σχετίζονται με σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική ή συναισθηματική κακοποίηση, οικονομική και υλική κακοποίηση, εγκατάλειψη, παραμέληση και σοβαρή απώλεια αξιοπρέπειας και σεβασμού. Η κακοποίηση ηλικιωμένων συχνά συνδέεται με την ενδοοικογενειακή βία (DFV) και μπορεί να περιλαμβάνει εξαναγκαστικό έλεγχο».[i]

Κακοποίηση ηλικιωμένων στο Κουίνσλαντ

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν δήλωσε ότι τα στοιχεία είναι «εξαιρετικά δύσκολο να συγκεντρωθούν, αλλά από τις ενδείξεις που έχουμε, παρατηρούμε αύξηση των περιστατικών κακοποίησης ηλικιωμένων». Στην ενημέρωση που παρέσχε στην κοινοβουλευτική επιτροπή, η Αστυνομία του Κουίνσλαντ (QPS) ανέφερε μια «μικρή» αύξηση του αριθμού των θυμάτων εγκλημάτων ηλικίας άνω των 65 ετών. Το 2022–23 καταγράφηκαν 2.622 υποθέσεις, ενώ το 2023–24 καταγράφηκαν 3.010. Τα εγκλήματα που περιλαμβάνονται σε αυτά τα στοιχεία κυμαίνονταν από ανθρωποκτονία έως εκβιασμό.

Η QPS επικαλέστηκε στατιστικά στοιχεία της Μονάδας Πρόληψης της Κακοποίησης Ηλικιωμένων του Κουίνσλαντ, σύμφωνα με τα οποία «οι οικογενειακές σχέσεις αντιπροσώπευαν το 95% των περιπτώσεων κακοποίησης ηλικιωμένων σε στενές ή οικείες σχέσεις, ενώ περίπου τα τρία τέταρτα των περιπτώσεων ανέφεραν ως δράστες γιους και κόρες».[ii]

Σύμφωνα με τον επιθεωρητή Κουίνλαν, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η υποαναφορά των περιστατικών. Πολλοί ηλικιωμένοι «βασίζονται στα παιδιά τους για φροντίδα, βοήθεια και υποστήριξη» και υπάρχουν «σχέσεις με τα παιδιά και τα εγγόνια τους».

«Γνωρίζουμε ότι η μοναξιά αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τους ηλικιωμένους Αυστραλούς, και πολλοί άνθρωποι δεν θέλουν να νιώθουν μοναξιά. Δεν θέλουν να χάσουν τη σχέση τους με την οικογένειά τους, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να έχουμε κατά νου· και αυτό από μόνο του οδηγεί σε υποεκτίμηση του φαινομένου.»

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν αναφέρει ότι η πολυπλοκότητα της κατάστασης επιτείνεται επίσης επειδή «βρισκόμαστε εν μέσω μιας διαγενεακής μεταβίβασης πλούτου».

«Πολλοί νέοι είναι ανυπόμονοι και προσπαθούν να βάλουν χέρι στον πλούτο της προηγούμενης γενιάς. Αυτό συμβαίνει λοιπόν στο παρασκήνιο, αλλά δημιουργεί επίσης προβλήματα όταν ένας ηλικιωμένος επιθυμεί να βοηθήσει τα μέλη της οικογένειάς του ή όταν υπάρχουν δάνεια που δεν αποπληρώνονται.»

Άλλες μορφές κοινοτικής βοήθειας

Ο επιθεωρητής Κουίνλαν προέτρεψε τους πολίτες να «αξιοποιούν τους διαθέσιμους κοινοτικούς πόρους», όπου αυτό είναι δυνατό, ως πρώτο βήμα. «Μερικές φορές, μέσω της διαμεσολάβησης, έχουν επιλυθεί ζητήματα που αφορούν οικονομικά θέματα και ρυθμίσεις στέγασης.»

Είπε ότι η αστυνομία συνεργάζεται «αρκετά στενά» με το Υπουργείο Οικογένειας, Ηλικιωμένων, Υπηρεσιών για Άτομα με Αναπηρία και Ασφάλειας των Παιδιών· το Νομικό Κέντρο Caxton, Μονάδα Πρόληψης Κακοποίησης Ηλικιωμένων του Κουίνσλαντ; και «σε συνεργασία» με το Γραφείο του Επιτρόπου για τα Θύματα, Δημόσιος Διαχειριστής του Κουίνσλαντ, Γραφείο του Δημόσιου Κηδεμόνα και Υπουργείο Υγείας του Κουίνσλαντ.

«Η εξεύρεση μιας λύσης που θα προστατεύει τα δικαιώματα όλων, αλλά θα επιτρέπει παράλληλα την καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών, είναι κάτι για το οποίο όλοι θα εργαστούμε με στόχο τη βελτίωσή του», δήλωσε ο επιθεωρητής Κουίνλαν στο Compass.